ASALETLETIN SOVALYELERI'NIN HIKAYESI

“Bir irk nasil bu kadar mukkemel olabilir?” sorusunun, tarihi arastirma yolu ile cevaplanabilecegine inaniyorum. Amerikan Stafford Shire Terrier , Amerikan Pitbull Terrier ve de bazi Stafford Shire Bull Terrier irklari ile ilgili yazili kaynaklara veya web sayfalarina bakildiginda; yazilarin genelinde bilgilerin ayni oldugu, hic bir kaynak arastirmasina gidilmeden bu bilgilerin birinden, ozelikle de web sayfalarindan kesip-yapistirma yolu ile, emek sarfetmeden kopyalandigina eminim. Bu konu ile ilgilenen herkez bunu farketmistir. Bu yazilarin bir cogunu okudum. Hepsinde de cevap bulamadigim, tikanip kaldigim bircok nokta oldu. Bu yuzden, bu yaziyi, arastirmamda onceligi benzer yazilarda cozemedigim noktalar dogrultusunda yazmis oldugumu belirtmek isterim.

Sovelyelerimizin atalarini tarihte arastirmaya basladigimizda; ilk yazili bilgileri milattan once 800 yillarinda, donemin ilk kitalar arasi deniz tuccarlari tarafindan, Asya’dan Ingiltere limanlaraina getirilen ilk mastiff ornekleri oldugu goruluyor.Getirilen bu iri irk kopekler donem avrupasinda sert ve koruyucu mizaclari ile buyuk bir ilgi toplamislaridi. Ve o donemde bircok yaban hayvanina karsi gosterdikleri basarilar, ilgileri uzerlerine cekmelerine yetmisti.

Milattan sonra 400 yilarinda, bu sefer baska bir irk olan ALAUNT (Yada Allan Diyarlarinin Kopegi), yani Orta Asya ve Mezopotamya kokenli olan daha guclu bir kopek Ingiltere sahilerine getirildi. Daha atletik, inatci ve cesaretli olan bu kopekler, Ingiliz halki tarafinadan buyuk ilgi ile karsilandilar . Ve kisa surede, Avrupanin bircok bolgesine hizli bir sekilde yayilmaya basladilar. Getirilen bu kopekler renk ve sekil acisindan farkli zevkler ve amaclar için , cesitli gelisimler yapan ureticiler tarfindan gunumuz mastiff irklarinin temelerini olusturdular. Bu irklar arasinda, gercek atasi Alaunt ‘a en yakin olan ve gunumuze kadar bir cok ozeligi en iyi sekilde koruyan Fransiz Mastiff irkini goruyoruz. Asagidaki resimlerde; sol taraftaki resim 1800 yilarin basinda bir ressam tarfindan cizilmis bir Fransiz Mastiff ve sag tarftaki ise gunumuz Fransiz Mastiff’inin guzel bir ornegi.
   
 
   
       
   
Donemin Ilngilteresinde Alaunt irkinin inatci ve cesaretli yapisi , kasaplar ve suru sahipleri tarafindan buyuk ilgi ile karsilanirken ayni zamanda da bu kisiler tarafinda en iyi sekilde bakilarak ve programli uretim teknikleri ile ilk gercek bulldoglar yaratilmistir yada tarihsel adiyla Working Bulldogge.Yapilan uretim calismalari; genis cene yapili ve bir seyi isirdiginda cenesini kitleyerek birakmayan ,gamness ozelikleri en ust seviyedeki kopekler meydana getirmisti.Daha sonraki donemlerde bu bulldoglar, Victoria donemi bulldoglari olarak da anilacaklardi. Asagidaki resimlerde; solda 1800’lu yilarin sonlarida cekilmis bir Bulldogge ve sagda ise gunumuz modern Olde Engilish Bulldogge’nu goruyorsunuz .
Gunumuzde bu irk buyuk kurumlar tarafindan, ne Avrupada, ne de Amerikada kabul edilmese de, ben bu irkin “asaletin sovalyeleri” olarak nitelendirdigim irklarin atalarina gunumuz deki en yakin ornekleri olduguna inaniyorum . Daha gecmis donemlerdeki resimler incelendiginde de,bu benzerlik acikca ortaya cikiyor (Bu konuyla ilgili resimleri MIKE HOMAN’IN “A Complete History Of Fighting Dogs” isimli kitabinda bulabilirsiniz)
Kendisi topu topu 35 kg civarinda olan Bulldoggeler’in 900 kiloluk bogalar karsisinda gosteridikleri basarilar, kasaplar haricinde bir cok kisinin de ilgisini cekmeye baslamis hatta bu olay, is amacindan cikip, IV Henry Ingilteresinde bir eglence haline donuserek, uzun surede bu amac ile kulanilmislardir.Olayi daha da uc boyutlara tasiyan Ingilizler, Asya ve afrikadaki somurgelerinden getirtikleri, Ayi,Aslan ,Kaplan,Babun,Sirtlan gibi bircok yabani hayvana karsi dovusturmuslerdi.1800 lu yilarin baslarinda Ingilterede boga ve yabani hayvanlara karsi yapilan bu dovuslerin yasaklanmasi ile ,ilgi bu sefer donem Bulldogge’unu kendine karsi ring de bulmasina sebep olmustur. Butun bu kanli dovusler sonucunda ayak da kalabilen en iyi yapiya ,sekle,ve gamness ozeligi en ust seviyede olan bu irk bu doneme kadar hep kendinden buyuk hayvanlara karsi kulanildigindan iri bir yapiya sahipti. Kopek dovusleriyle ilgilenen ureticiler, bu seferde daha atletik yapili, daha yuksek performansli bir sovalye arayisi icine girdiler. Bazilarina gore Bulldogge ‘leri, White Engilish Terrier ve Black And Tan Terrier, AKC arastirmacilarina gore ise daha yogun game ozeliklerine sahip Fox Terrier caprazlamasi sonucu elde edildigini goruyoruz.
Yaratilan bu yeni kopekler daha kucuk ,daha atletik, rakiplerine karsi olene kadar savasan karakter yapisina sahipti.Butun bu caprazlamalarin o tarihteki butun Ilgiltere , Irlanda ve Iskocyada farkli game ozeligi olan, birbirine benziyen ve birbirine akraba olan bir cok terrier ile yapildigina inaniyorum,.Belirli bir amac icin uretilen ve gunumuzde yapisal ve sekilsel olarak farkli irklar sinifina sokulan bu sovalyelerin ayrimlarini bunlara bagliyabiliriz.
Ayni zamandada Ingiliz asilzadeleri tarfindan fiziksel yapisi daha ilginc bir hale getirilmek amaci ile donem bulldogge leri Pug irki ile caprazlanarak gunumuz Ingiliz Bulldoglarinin da temeleri atilmistir.
   
Yapilan bu caprazlama calismasi fiziksel olarak ne kadar guzel bir yapiya sahip olan bir irk meydana getirsede , ayni zamanda da irkda bircok saglik problemlerini olusturmustur .Bunlarin arasinda en onemlileri ;deri hastaliklari, solunum eksiklikleri ve duzensizligi ile ilgili problemler seklinde, bugun goruyoruz.

1800 yilarin basindan itibaren Amerika kitasina baslayan ilk gocler ile yaratilan bu irk ilk olarak Boston limanina gelmis ve buradan da butun Amerika kitasina yogun bir sekilde yayilmistir. O donem Britanyasinin her bir kosesinden gelen, ayni amacli ve benzer sekili bircok bulldog oldugunu goruyoruz. Ic savas cikmadan liman sehirlerinin birer kucuk avrupa haline gelmesiyle, ilk cete savaslari ve ulkesel gruplasmalar, kontrolsuz kavgalari ve kumar aliskanliklarini ayni zamanda da rekabeti olusturmustu. Bunun icinde kopek dovusleri cok yogun bir secenekdi Ilk Amerikalilar bu yuzden cok duzenli ve gameness amacli bir uretim yapilmakta idi.
Bugun tarihe ismini yazmis bircok ureticinin kopeklerinin temel kanlari o donemlerde atilmistir, ic savasin ardindan , dogu sahilinden basliyarak, bati sahiline varan bircok aile bu kopekleride yaninda goturmus ve Amerika kitasinin her bir kosesine yayilarak kisilerin beklentisi ve amaclari dogrultusunda yeni sekiler almaya baslamistir. Bu yuzdendir ki gunumuzde ayni irkin icerisinde bile buyukluk olculeri arasinda buyuk farkliliklar vardir.
Dogu sahilerinde kopek dovusleri devam ettigi icin olay giderek organize bir hale gelmis ve1890 yilarda UKC kurularak kayit calismalarina ve ayni zamandada dovus organizasyonlarini duzenlemeye baslamistir. AMERIKAN PITBULL TERRIER ismi tarihte ilk defa kayitli hale gelmisitir.
Olusturulan UKC kurumunun bugun hem Game Breed hem de Show Breed kopekler icin buyuk bir kaynak olduguna inaniyorum. Cunku; bugun hala 1850 lere ait bir cok kani saglikli bir sekilde inceleyebiliyorsak; bunu UKC ye borcluyuz. Bence bu yuzden, UKC her zaman saygi gosterilen bir kurum olmalidir. Bugun isimleri saygi ile alinan, bircok saygin uretici , UKC’nin kuruldugu yakin donemlerde adini duyurmaya baslamistir. COLBY, WALLACE, BEECHMONT, EARL TUDOR, FONCESCA VE HEMPHILL gibi.
1900’lu yilarin baslarina geldigimizde, Amerikali bir cok pitbull sahibi dovusler ile yakindan uzakdan hic ilgilenmez iken ,AKC basvurularinida dovus kopegi kapsaminda yer alan bu irki, red sonucu almasi ,buyuk tepkiler yaratmis ve cikartilan yeni karar ile1936 yilinda kurul tarafindan standartlari belirlenerek ,bu standartlara uygun 50 kopek secilerek AMERIKAN STAFFORD SHIRE TERRIER ismi ile kayit altina alinmistir

TARIHDEKI ILK AKC KAYITLI KOPEK "COLBYS PRIMO"

Benim icin bu tarih cok onemlidir. Cunki; gunumuzde olusan, butun ad ve koken tartismalarinin bir cevabi olarak inandigim bu tarihde, bu uc irk bir birinden ayrilarak kendi yolarini almaya baslamistir.

STAFFORD SHIRE BULL TERRIER’IN resmi isminin, bir cok yerel klup tarafinadan kayit altina almasi, daha eski donemlerde olmasina ragmen, AKC tarafindan bu islem 1974 yilinda gerceklestirilmistir.

Butun bu vermis oldugum bilgiler dogrultusunda ,tarihe bakildiginda, butun kopek irklarinin gerceklestirdigi evrimlerin, insani oglunun ihtiyac ve zevkleri dogrultusunda oldugu ortaya cikiyor. Yapilan uretim calismalari ile, son 100 yil icersinde, temelerini BULLDOGEE’lerin atigi bu uc irkin artik bir
birinden cok farkli olduguna inaniyorum. Bu yuzdendir ki; bu farkli irklari kiyaslamak sacma olup , emek sarf edilerek bugunlere getirilmis, saygin ureticilerin elerinde bulunan guzel damizliklar icin, hicbir zaman, bu dogru dur ,bu yanlistir ,bu saftir ,bu saf degildir,bu standartir ,bu standart degildir gibi terimler kulanilmasi yanlistir.
Resimleri inceledigimizde; yukarida bahisini ettigim, artik ayri irklar olarak nitelendirilmesi ve asagida siraladigim isimler ile anilmasi gereken irklar…..

Hangi resim hangi isme ait siz tahmin edin!!!!!!

GAME BREED AMERIKAN PITBULL TERRIER
AMERIKAN STAFFORD SHIRE TERRIER
STAFFORD SHIRE BULL TERRIER
SHOW BREED AMERIKAN PITBULL TERRIER.

Ve gecmisde oldugu gibi bekletiler ,zevkler , ve kaygilarin farkli oldugu gunumuzde,
gecmise geri donusun bir aryisi olduguna inandigim, SHOW BREED AMERIKAN PITBULL TERRIER ve AMERIKAN STAFFORD SHIRE TERRIER ‘in ilk atasi olan BULLDOGEE ye fiziksel olarak benzetmeye calisan, ULTIMADE AMERIKAN STAFFORD SHIRE TERRIER’i ayri bir sinif icerisine almak da sartir, AKC ‘nin kuruldugu gunden itibaren GAME DOG ureticileri tarafindan SHOW irklarina yapilan taslamalarin yersiz oldugu gerceginin herkez tarafindan gorulmesi gerektigini inaniyorum….
Bence BULLDOGEE’nin torunlarina verilen her emek guzeldir, arayislar insanin dogasinda var olup bu hep surecektir…
Butun bully severlere selamlar..

Zafer Dal, 2005 Ankyarbulls Kennels

Kaynak Eserler;
AMERICAN STAFFORD SHIRE TERRIER (JOSEPH JANISH)
THE TRUTH ABOUT APBT (RICHARD F. STARTTON)
A COPMLETE HISTORY OF FIGHTING DOGS (MIKE HOMAN)
COLBY’S BOOK OF THE APBT (LOUIS B. COLBY)
THE BOOK OF THE APBT (RICHARD F.STRATTON)
AMERICAN STAFFORD SHIRE TERRIER HISTORY (JOE STAHLKUPPE)
AKC
UKC